Ağaç Yapısı

Armut ağacı genellikle dikine büyür, bir çok çeşitte taç piramit şeklindedir. Örneğin Akça, Mustafa Bey yarı dik, Ankara dik, Williams yayvan büyüme göstermektedir. Armut ağaçlarında çiçek tomurcukları tüysüz ve karışık yapıda olup içlerinde hem çiçek hem de yaprak taslakları bulunmaktadır, Williams gibi bazı armut çeşitlerinde yıllık sürgünlerde yan tomurcuk olarak çiçek tomurcuğu oluştururlar.

Döllenme Biyolojisi

Armut çeşitlerinden bazıları kısmen kendine verimli olarak bilinirse de yüksek meyve tutumu ve verimlilik sağlamak için karşılıklı tozlanmaya ihtiyaç duyar. Tesis edilen armut bahçelerinde asıl çeşidin yanında mutlaka dölleyici bir baba çeşit bulundurmalıdır.

Tozlayıcı Çeşitte Aranan Özellikler

1- Her yıl çiçek oluşturmalı, periyodisite göstermemelidir,

2- Çiçeklerindeki canlılık oranı yüksek olmalıdır,

3- Asıl çeşit ve baba çeşidin çiçek açma zamanları birbiriyle çakışmalıdır.

4- Yeni kurulan bahçelerde çeşitlerin verime yatma yılları uymalıdır.

5- Bahçeler kurulurken tozlayıcılar iyi bir şekilde yerleştirilmelidir, baba çeşidin asıl çeşitten 15 m mesafeden uzak olmaması ayrıca önemlidir.

İklim isteği

Armutlar genel olarak – 25, - 30 o C ye kadar dayanırsa da don olayının uzun sürmesi ve ağaçların nemli topraklar üzerinde bulunması zararlanmayı arttırır ve sürgün uçlarının donmasına neden olur.

Armut çiçekleri, elmaya göre daha erken açar ve ilkbahar geç donlarından etkilenme ihtimali daha yüksektir. Bu nedenle de bahçelerin soğuk havanın çöktüğü çukur yerlere kurulmaması gerekir.

Armut çeşitlerinin kış soğuklama ihtiyacı ( + 7.2 ) nin altında 1200 – 1500 saat yeterli olmaktadır.

Armut çiçek tomurcuklarının farklı gelişme dönemlerindeki dona dayanım dereceleri o C

Toprak İsteği

Armut, çok farklı toprak koşullarına uyum sağlayabilen bir meyve türüdür. Ilıman iklim meyve türleri arasında ağır ve havalanması zayıf topraklara en toleranslı olanı armutlardır. 45 – 63 cm toprak profili olan ve altta geçirgen bir tabaka bulunması armudun minimum toprak isteğidir.

Armut bahçesi kurarken en sakınılması gereken topraklar yüzlek kireçli olanlar veya alt toprak tabakasına doğru yüksek oranda kireçli su bulunduran topraklardır ki bu yerlerde ayva anacı üzerine aşılı armutlar demir noksanlığından büyük zarar görürler.

Armutların topraktaki organik madde miktarının oldukça yüksek olmasından hoşlanırlar, bu organik madde miktarı bakımından zayıf olan topraklar iyi yanmış çiftlik gübresi ile takviye edilmelidir.

Klonal Anaçlar

Armudun en önemli bodur klon anacı ayvadır. Ayvanın Quince A, B, C klonları dünyaca tanınan armut anaçlarıdır, bunlardan da en çok kullanılan anaç Quince A dır.

Ayva anacının kullanılmasında karşımıza çıkan en önemli bir sorun uyuşmazlıktır. Williams,Barlette, Bosc vb. çeşitler ayva ile uyuşmazlık göstermekte, uyuşmazlığın olduğu bu gibi çeşitlerde soruna ara anaç olarak Beurre Hardy veya Old Home anaçları kullanılarak çözülmektedir.

Pamuklu bite ve nematoda karşı hassastır, bunlar için gerekli zirai mücadeleler titizlikle yapılmalıdır.

Quince A

Orta kuvvette olan bu klonal anacı özellikleri şunlardır.

1- Üzerine aşılı çeşitleri erken mahsule yatırması ve birim sahaya düşen ağaç sayısının fazla olması nedeniyle birim sahadan alınan verim yükselmektedir. Quince A üzerine aşılı armutların toprak, iklim, ekoloji gibi şartlara göre değişmekle birlikte 3 X 1.5 m dikim sıklığı ile bahçe tesis edilebilebilir.

2- Gelişmeleri daha yeknesaktır.

3- Budama, zirai mücadele ve hasat kolaylığı gibi modern meyvecilikte arzu edilen teknik işlemlerin uygulanmasına imkan verir.

4- Bu anaca aşılı armut çeşitlerinde meyve kalitesi çok yüksektir.

5- Başta Williams olmak üzere bazı armut çesitleri ile tam uyuşmadığından ara anaç kullanma zorunluluğu bulunmaktadır. Beurre Hardy çeşidi bu klonal anacın Williams ile uyuşmazlığın giderilmesinde ara anaç olarak kullanılmaktadır.

6- % 3 – 4 ün üzerinde kireç ihtiva eden topraklarda kloroza hassastır.

Bahçe Tesisi

Armut bahçesi kurulurken aşılı fidan kullanılması ve bölgemiz gibi iklimi ılıman olan yerlerde fidanların dikimi sonbaharda yapılması daha iyidir.

Genellikle kurak koşullarda ve kuvvetli anaçlar kullanıldığında fidan dikimde kullanılacak aralık ve mesafeler daha da artmaktadır. Nemli bölgelerde ayva anacı kullanıldığında 3 – 4 m , orta boydaki ağaçlar için 4 – 6 m ve armut çöğürü üzerine aşılı armutlar için 6 – 8 m dikim aralığı yeterli olmaktadır.

Budama

1- Kullanılan fidanın iyi dallanmış olması arzu edilir.

2- Ateş yanıklığının yaygın olduğu yerlerde çatıyı oluşturan ana dal sayısı 6 ya çıkarılmalıdır. Normal koşullarda 3 – 4 ana dal yeterlidir.

3- Ateş yanıklığının bulunduğu yağışlı yerlerde hafif budamalar tercih edilmelidir, çünki şiddetli budamalar fazla taze sürgün oluşumunu uyarır, buda hastalığın kontrolünü zorlaştırır.

4- Bir çok armut çeşidi dikine büyüme eğilimindedir, fazlaca dallanmazlar. Yan dal oluşumunu uyarmak için tepe vurma en az düzeyde yapılmalıdır.

Terbiye Sistemi

Modifiye Lider sistemi terbiye şekli armutların gelişme yapısına uygundur. Durum elmaların aynısıdır. Armutlarda çok görülen ateş yanıklığı hastalığından dolayı, meydana gelecek dallardaki ölme ihtimali hesaplanarak, 4 – 6 ana çatı dalının gelişmesi sağlanır. Bunun için armutlardaki satın alınan fidan 90 – 120 cm yerine 120 – 140 cm olursa daha iyi olur.

Budana elmalarda olduğu gibi çok hafif olmalıdır. Mahsule yatan ağaçlara hafif bir budama tatbik edilmesi ve yaygın bir gelişmenin temini için dal ve dalcık çıkarması yapılmalıdır.

Mahsul vermesi durumu bakımından armut çeşitleri ikiye ayrılır;

1- Kısa meyve dalcıklı çeşitler, bu çeşitlerden Beurre Hardy, B. Bosc, Beurre Clairgeau, Lawson ve Flemish Beauty de yeni gelişme daima yeni kesim yerlerinde olur.

2- Kuvvetli meyve dalcığı ve sürgün meydana getiren grupta Williams ( Barlett ), Easter Beurre, Winter Nelis ve Patrick Barry çeşitleri vardır.

Birinci gruba giren çeşitlere, bol miktarda meyve gözü teşekkül etmeleri için orta derecede bir budama yapılması gereklidir. Bunlarda keza, kısaltma ile dal ve meyve dalcıklarında seyreltme tavsiye edilir. İkinci gruba giren çeşitlere ise çok hafif bir budama yapmak gerekmektedir.

Gerek kışın, gerekse büyüme mevsiminde ağaçlar devamlı kontrol edilerek, ateş yanıklığı hastalığı uyku devresinde iken yakalanmalıdır. Bunun için ağacın tepe gelişmelerine bakmak yeterli olur. Hastalık bulaşmış sürgünlerde yapraklar kış mevsimi boyunca kaldıkları için kolayca tanınırlar. Hastalık görülür görülmez, hastalıklı kısmın hemen kesilip atılması ileride çok dal çıkarılmasını önlediği gibi hastalığı da frenler. Bu işlemler yapılırken özellikle budama aletlerinin dezenfeksiyonuna çok dikkat etmelidir ki kendi elimizle hastalığın yayılmasını sağlamayalım.

Gübreleme

Armutlarda azot gübrelemesindeki en önemli husus ateş yanıklığıdır. Çünkü aşırı sürgün büyümesi bu hastalığın etkinliğini arttırır.

Seyreltme

Armutlar meyve seyreltmesine elmalardan daha az ihtiyaç duyarlar. Barlette, Beurre Hardy gibi çeşitler, bazen her hüzmede 3 – 5 meyve olacak şekilde meyve bağlar ki bunların sayısını 1 – 2 ye düşürmek gerekir. Armutlarda elle seyreltme, çiçeklenmeden 50 – 70 gün sonraya kadar yapılabilir. Çünkü armutlarda meyvenin gelişim sürecinde hücre bölünmesi safhası 7 – 9 hafta kadar devam etmekte ve bundan sonra meyve ağırlığında hızlı bir artış başlamakta ve devam etmektedir bundan dolayı da armutların seyreltilebilmesi için oldukça fazla zaman aralığı bulunmaktadır. Williams armudunda derimden önce 1 – 2 haftalık zaman içinde büyük bir ağırlık artışı kaydedilmektedir. Derimin iki defada yapılması bile birinci derimden arta kalan küçük meyvelerin irileşmesini sağlayabilmektedir.